Maartje Jaquet: Het leven is gek genoeg zoals het is

BeeldendekunstJaquetTEASER

Maartje Jaquet (1963) studeerde Neerlandistiek aan de Universiteit van Amsterdam en  studeerde af in Moderne Letterkunde. Tien jaar later deed ze de opleiding Grafisch Ontwerp en Nieuwe Media aan de Rietveld Academie. Tijdens die studie volgde ze een jaar Computer Arts aan de School of Visual Arts in New York.

De keuze voor de kunst kwam later in je leven. Wat heb je eerst gedaan en wanneer ontstond de behoefte aan het maken van kunst?

Ik heb altijd behoefte gehad aan het maken van kunst. Ik wist alleen niet precies wàt ik dan zou gaan doen, ik vond (en dat is eigenlijk nog steeds zo) alles leuk: tekenen, dansen, muziek maken, toneelspelen, schrijven. Dan was er nog de druk van ‘je moet wel je eigen geld kunnen verdienen’, de kunstacademie kan altijd nog, later. Ik was zeventien jaar toen ik mijn gymnasiumdiploma haalde en wilde graag het huis uit. De keuze om Nederlands te gaan studeren was geen bewuste keuze, ik vond het wel de leukste les op de middelbare school, dat dan weer wel. En het was geen moeilijke studie, ik heb er altijd van alles naast gedaan, speelde in een theatergroep van de faculteit, speelde basgitaar en zong, toerde door het land, maakte een cd en videoclips met de Astral Bodies, danste, tekende, schilderde.
Na mijn studie Nederlands ben ik Nederlands als Tweede Taal gaan geven aan volwassenen, mensen uit allerlei landen van de wereld. Ik kon mijn ei kwijt in dit vak, het vroeg veel van mijn creativiteit, dus ik vond het heerlijk. Na tien jaar werken ben ik naast mijn werk alsnog de avondopleiding van de Rietveld Academie gaan doen. Ik koos toch weer voor een veilige richting waar ik mijn brood mee zou kunnen verdienen. Ik werkte een jaar voor mezelf als grafisch ontwerper, maar vereenzaamde achter de computer. Ik ben weer voor de klas gaan staan. Heel leuk, niks aan de hand, totdat ik na de zoveelste reorganisatie en bezuiniging mijn werk niet meer op een bevredigende manier kon doen en ik er letterlijk ziek van werd. Ik wilde niet meer terug naar een baan die nooit meer zou worden als hij ooit was. Ik ging wandelen. Op straat. Door Amsterdam. Maakte foto’s en filmpjes van wat ik zag. Ontdekte de webcommunity flickr.com, waar mensen over de hele wereld hun werk laten zien en op elkaar reageren. Dat was erg inspirerend voor mij. Op die manier heb ik mezelf in een korte tijd enorm ontwikkeld.

Hoe kom je tot een onderwerp?

Tot voor kort (hier kom ik later op terug) kenmerkt mijn werk zich door wat ik vind, onderweg door de stad, op de fiets of wandelend. Ik zie dan dingen die me raken, opvallen, die ik absurd vind, of surrealistisch, maar die wèl in het dagelijks leven bestaan. Die dingen leg ik vast, een soort ‘objets trouvés’ zoals bij het dadaïsme aan het begin van de vorige eeuw. Ik verander niets aan wat ik tegenkom, niets van wat ik fotografeer of film is geënsceneerd. Kadrering en standpunt spelen wel een grote rol, zodat anderen met mijn ogen kunnen meekijken

Wat zijn je thema’s  en wat voor soort materiaal gebruik je?

Mijn werk gaat over kijken. Ik laat de poëzie en de humor van het leven zien en daarbij hoop ik genoeg ruimte aan de verbeelding van de kijker over te laten. Ik fotografeer en film. Soms schrijf ik gedichten bij mijn werk of dat van anderen.
Mijn films zijn vaak bewegende foto’s. Als ik het interessanter vind om te laten zien dat er iets gebeurt, als het geluid of de beweging een extra dimensie geven, dan maak ik liever een film. De films duren precies één minuut; ik vind het prettig om met die beperking te werken.
De rode draad in mijn werk is de relatie tussen mensen en dingen. De bezieling van de dingen ook. Een projectie van mijn associaties bij wat ik zie. Open, maar ook beperkt. Want ik ben maar een mens en kan het niet anders zien. Bij mijn laatste project, stadsbeesten, is een foto met gedicht dat over mij en mijn werk gaat:

meisje

ze kijkt
hoe de wind
de dingen leven
inblaast

Soms zie je op mijn foto’s letterlijk ‘mensen’: een stoeptegel die je als het ware aankijkt bijvoorbeeld, of ’dieren’: een brugdetail dat door mij in een kikker veranderd is of een vuilniszak vermomd als kraai. Maar het kunnen ook abstractere dingen zijn. Twee bijna identieke paaltjes heten ‘broers’ of  twee stoelen rug aan rug: ‘uitgepraat’. Drie oude matrassen, op elkaar gestapeld op de stoep: ‘ménage à trois’. De titel speelt een grote rol in mijn werk, die maakt de foto af.

Wat is je laatste werk en hoe ben je ertoe gekomen?

Mijn laatste project was ‘Stadsbeesten - Urban Animals’. Het is voortgekomen uit mijn verzameling foto’s van toevallig gevonden dieren, zoals die brug - kikker en die vuilniszak - kraai waar ik het net over had. Het is een fotoboek-met-gedichten geworden. Ik heb het in eigen beheer uitgegeven en er een tentoonstelling mee gemaakt, met subsidie van het Amsterdams Fonds voor de Kunsten. De tentoonstelling was in oktober 2010 te zien in de Amsterdam Royal Gallery aan de Koningsstraat in Amsterdam en in februari 2011 in boekhandel Selexyz Scheltema aan het Koningsplein. In april waren de dieren in een galerie in Noord Frankrijk, ‘Le Poulailler’, in Wannehain, vlakbij Lille.

Ik heb uit een paar honderd foto’s die uitgezocht die mij het meest aanspreken en daar gedichten bij geschreven. De gedichten geven de kijker aanknopingspunten om de foto te bekijken. Nu beschouw ik het project wel als afgerond. Al kom ik nog wel beestjes in de stad tegen, ik fotografeer ze alleen nog voor mezelf en dan als ik ze echt heel bijzonder vind.
Ik geef inmiddels wel workshops ‘stadssafari’ aan kinderen op basisscholen, dan gaan ze naar aanleiding van mijn werk in de buurt van hun school op zoek naar stadsbeesten en fotograferen die. Daarmee maken ze dan een tentoonstelling in de klas. Het is fijn om met kinderen te werken, ze staan open en zien veel meer dan de meeste volwassenen. En lesgeven blijf ik leuk vinden.

Welke plaats neemt je vrouw-zijn in in je werk? En op welke manier komt dat tot uiting?

Dat vind ik een ontzettend lastige vraag. Ik zou het niet precies weten. Ik neem met mijn werk geen standpunt in wat betreft de vrouwenbeweging of zo. Ik vraag me zelfs af of ik zulk ander werk zou maken als ik een man zou zijn. Mijn werk gaat over gevoelens.  En dus ook over mijn gevoelens. En ik ben een vrouw, dus …
Ik krijg van zowel mannen als vrouwen te horen dat een werk ze raakt, aan het lachen maakt of aan het denken zet. Omdat op de web community flickr.com niet meteen te zien is of ik een man of een vrouw ben, denken ‘ze’ soms dat ik een man ben. Maar misschien gaan mensen daar wel vaker in eerste instantie van uit. Nou ja. Een deel van mijn foto’s is seksueel te interpreteren, dan gaan ze bijvoorbeeld over geboorte, moeder Aarde, relaties, de liefde. Maar ik schrik er niet voor terug om ook foto’s te maken die naar ‘mannenliefde’ verwijzen. Het mag dan best grof zijn, ook, tot een voor de grap roze geverfd amsterdammertje dat uit een door stratenmakers opgeworpen zandheuvel priemt aan toe. Maar een plastic zakje om zo’n ding heen, nee, dat vind ik dan weer te flauw.

!Beeldende-kunstJaquet3
Beelden: 'kiss', 'safe', 'tight'

Hoe ziet je oeuvre er tot nog toe uit? Heb je een echte omslag gekend in je werk?

Eigenlijk vindt die omslag op dit moment plaats. Tot nog toe bestaat mijn werk voornamelijk uit ‘gevonden voorwerpen’, op mijn manier op foto of video vastgelegd. Zonder achteraf nog iets aan de foto of film te veranderen; ik ben daar altijd erg streng in geweest. Het leven is al gek genoeg zoals het is. “De wereld herken je aan haar onwaarschijnlijkheid”, zo noemde Gerard Reve het.
Dit doe ik nog steeds, maar toch: na mijn stadsbeestenproject kreeg ik de behoefte om naast het ‘vastleggen’ meer ‘zelf te maken’, begon mijn films meer te editen, inzoomen, versnellen of vertragen, geluiden vervormen, enzovoort. Ik maakte een serie van bijna abstracte, bewegende schilderijen van het uitzicht uit het autoraam langs steeds hetzelfde stuk snelweg. In de zomer, in de winter en in het vroege voorjaar. Voorbijschietende bomen, dansende takken, voortkruipende storingsbeelden van groen gebladerte, donker druipende grijze regen. Ik kreeg zin om die bewegende schilderijen om te zetten in series echte schilderijen, die, als je ze als serie bij elkaar ziet, alsnog de indruk geven alsof je naar een film kijkt, een impressie van beweging.
Toevallig ontmoette ik Edith Brouwer, galeriehoudster van ‘Atelier Open’ aan de Keizersgracht 429, vlakbij mijn atelier. Zij was onmiddellijk enthousiast voor dit idee en we planden een expositie.  Het werd een installatie van de films, stills uit de films en de schilderijen. De expositie was van april en mei.
Zie film 'arboribus' op youtube:
http://www.youtube.com/watch?v=y7KxDghqYqY


BeeldendekunstJaquet4

kraai

slimme vogel
dik en rond
goed vermomd
wacht je tot
de wagen komt

!BeeldendekunstJaquet5

meisje

ze kijkt
hoe de wind
de dingen leven
inblaast
!BeeldendekunstJaquet6


Tekst: Maartje Jaquet en redactie
Beelden: Maartje Jaquet

www.maartjejaquet.nl