Iris Kensmil: Als kind maakte ik tekeningen in het zand voor onze deur

Iris Kensmil : Als kind maakte ik tekeningen in het zand voor onze deur


Wat is je laatste belangrijke werk dat je hebt gemaakt?
Mijn laatste werk is al van een tijdje geleden. Ik ben namelijk net naar New York verhuisd voor een periode als artist-in-residence bij het ISCP (International Studio and Curatorial Program).
Maar om de vraag te beantwoorden: het laatste werk was een muurschildering in de tentoonstelling “Born on Wednesday” (Kwakoe) afgelopen zomer in Den Helder. Deze muurschildering is een memoriebeeld voor granmans in Suriname.(Zie foto.1 – Asidomphopo)
Granmans zijn de leiders van de marrons, slaven, die naar het oerwoud van Suriname zijn gevlucht waar ze vervolgens leefgemeenschappen hebben gesticht en zich met succes tegen de strafexpedities verdedigden..Deze gemeenschappen bestaan nog steeds.
De achtergrond van mijn muurschildering wordt gevormd door het begin van een brief uit 1926 van Adjankoeso aan de secretaris van de Volkerenbond. Granmans zijn een aanzet tot een statelijke organisatie van de Marrons en daarmee van hun integratie in de wereldgeschiedenis. Interessant is dat uit zo’n brief spreekt dat ook Adjankoeso en zijn omgeving dat zelf zo zagen.

Iris Kensmil: Als kind maakte ik tekeningen - 1

 

Foto 1 Asidomphopo, 2009
Olieverf op linnen
particuliere collectie Amsterdam
Foto: Gert Jan van Rooij


Hoe ben je ertoe gekomen?
Ik was al bezig met de beelden van Granmans omdat het interessant is hoe zij zichzelf daarop presenteren. Ik was dit voorjaar in Suriname. En heb toen een reis naar Moengo gemaakt samen met alle kunstenaars die bijeen waren voor de Wakaman tentoonstelling in Fort Zelandia. Juist daardoor was het bezoek aan zo een marrondorp inspirerend.

Welke plaats neemt dit werk in binnen je oeuvre?
Naast mijn schilderijen en tekeningen maak ik sinds drie jaar installaties. Asidomphopo is het laatste voorbeeld van een installatie. (Foto nr 2 : Hope to see you soon)

Iris Kensmil: Als kind maakte ik tekeningen - 2

 

Foto 2 Hope to see you soon, 2004
Olieverf op linen
Particuliere collectie Amsterdam
foto: Gert Jan van Rooij

Hoe is je ontwikkeling tot nu verlopen? Met welk type werk ben je begonnen en wat doe je nu? Waardoor kwamen de veranderingen?
In het begin maakte ik schilderijen met teksten als voorstelling. Vanaf 2003 is mijn werk veelal figuratief. Mijn werk gaat over persoonlijke geschiedenis, maar dat ben ik steeds breder gaan opvatten. De historische beelden van zwarte geschiedenis en zwarte emancipatie fascineren mij. Zij zijn op dit moment het belangrijkste aspect van mijn werk geworden. (Foto nr 3: Any Getting it)

Iris Kensmil: Als kind maakte ik tekeningen - 3

 

Foto 3 Any getting it,2004
Olieverf op linen
collectie Museum het Valkhof, Nijmegen
foto: Gert Jan van Rooij

Wat is je werkwijze en welke materiaalkeuzes maak je?
Ik verzamel afbeeldingen en teksten, via internet, uit boeken, kranten en van andere schilderijen. De beelden die ik verzamel liggen op mijn atelier. Op een gegeven moment komt een afbeelding terug in mijn hoofd; daar maak ik dan tekeningen van en als een beeld blijft boeien ga ik er verder mee door het te schilderen of een installatie te maken.
Sommige onderwerpen en afbeeldingen wil ik uitwerken in snelle gebaren en dat kan door tekenen in o.a. inkt en pastel. Andere voorstellingen vragen om een complexere opbouw en uitwerking en dat doe je door te schilderen. Verder kan ik in het schilderen ook meer gelaagd werken met bv. tekstlagen en voorstellingen over elkaar heen.
(Foto nr 4 Universal Negro)

Iris Kensmil: Als kind maakte ik tekeningen - 4

 

Foto 4 Universal Negro, 2008
Olieverf op linnen
foto: Gert Jan van Rooij

Hoe kwam je ertoe beeldend kunstenaar te worden?
Het eerste deel van mijn jeugd ben ik opgegroeid in Suriname. Ik moest na school altijd wachten tot mijn oma thuis kwam van haar werk. Ik maakte toen grote tekeningen in het zand voor onze deur. Dat voelde goed. Later op de Modeacademie werd me duidelijk dat ik het vrije tekenen en schilderen, dus met een eigen beeldtaal, interessant vond en niet de toepassingen.

Wie heeft je beïnvloed?
Beïnvloeding gaat ten eerste uit van technische voorbeelden. Voor mij waren vooral van belang- om maar enkele van de velen te noemen - Jasper Johns, Philip Guston, Mondriaan, Caravaggio. Anderzijds zijn bv. Kenneth Marshall, Chris Ofili en David Hammons inspirerend geweest om zwart zijn als onderwerp te nemen.
(Foto: 5 : Handwriting on the Wall)

Iris Kensmil: Als kind maakte ik tekeningen - 5

 

Foto 5 Handwriting on the Wall, 2007
Olieverf op linen
Particuliere collectie Amsterdam
foto: Gert Jan van Rooij

Waar is je opleiding gestart en hoe is dat verder gegaan?
Mijn opleiding heb ik aan de Minerva Academie in Groningen gevolgd. Daarna heb ik het altijd zelf uitgezocht. Ik vind het dan ook extra uitdagend om nu – na zelf al een artistieke positie gevonden te hebben – te gaan werken aan de ISCP in New York en daar met collega’s en curatoren als adviseurs te werken. Dit is mede mogelijk gemaakt door steun van het FBKVB (Fonds Beeldende Kunst, Vormgeving en Bouwkunst).

Hoe kwam je in New York en waarom zit je juist daar?
De beelden en verhalen van de strijd voor emancipatie van zwarten, zoals ik die de laatste vier jaar bestudeer voor mijn werk, zijn vaak afkomstig uit de Verenigde Staten. (Foto nr 6 If the negro is Inferior)

Iris Kensmil: Als kind maakte ik tekeningen - 6

 

Foto 6 If the Negro is inferior, 2007
inkt, aquarel, pastel op papier
collectie Moniek Peters, Amsterdam
Foto: Gert Jan van Rooij

In deze samenleving is de emancipatie van zwarten (niet te verwarren met acceptatie of integratie van etnische minderheden) een sterk en expliciet vraagstuk. Het is ook daar dat het zwarte zelfbewustzijn over de historische en maatschappelijke positie van zwarten in de moderne samenleving het meest ontwikkeld is. Fascinerend is voor mij ook de bewustheid en zorgvuldigheid waarmee Black-Americans omgaan met dit alles. Daarnaast heb ik inspiratie en bronnen gevonden in Afrika, Suriname en Jamaica. Daardoor kan ik mijn persoonlijke inzet tevens een meer algemeen karakter geven. Zo hebben bijvoorbeeld beelden van de Granny Nanny of the Marrons, Marcus Garvey, Black Panthers, SNCC- en NAACP-activisten een plaats in mijn werk gekregen. The Student Nonviolent Coordinating Committee (SNCC) was een van de organisaties in de jaren zestig die vocht voor burgerrechten voor zwarte mensen. Het NAACP, National Association for the Advancement of Colored People ontstond aan het begin van de twintigste eeuw in Amerika en zette zich landelijk in voor gelijke burgerrechten voor zwart Amerika.
Ik stel mijzelf uiteraard vragen over hoe als kunstenaar authentiek om te gaan met het gegeven dat ik een Black-European (met Surinaamse achtergrond) ben, en dat toch mijn fascinatie zo sterk de Black-American geschiedenis betreft. (Foto nr 7 uit de serie Memorietafels : Granny Nanny)

Iris Kensmil: Als kind maakte ik tekeningen - 7

 

Foto 7 ( uit de serie memorietafels) Granny Nanny 2007/8
Olieverf en acryl op linnen op handgesneden teakhout

Ik wil nu vooral in New York gaan werken, niet voor teksten en afbeeldingen van die Amerikaanse geschiedenis, die kun je overal vinden, maar om het ‘cultuurklimaat’.
De overwinning van Barack Obama heeft de problematiek naar een hoger niveau getild, waar Europa nog niet aan toe is. Zo is zichtbaar geworden wat al langer in ontwikkeling was. De belangrijke kunstinstituten in de USA voeren al dertig jaar debat over ‘Black Art’ en er zijn daardoor al uitgekristalliseerde standpunten over kunst en het postetnische en postkoloniale tijdperk van globalisme (zoals bv. uitgedragen door Okwui Enwezor). Dit debat is ook wel gevoerd in de UK, maar nog nauwelijks in continentaal Europa.
Verder wil en verwacht ik ook in het leven en werken met ‘hun’ geschiedenis niet alleen mijn idee van Zwart-zijn, maar ook mijn Europees-zijn inhoudelijk en artistiek uit te diepen. Veel Europeanen ervaren in New York hoe zij als Europeaan deel nemen aan deze globale wereld. (Foto nr 8 To determine the destiny)

 

Iris Kensmil: Als kind maakte ik tekeningen - 9

Tot 8 To determine the destiny, 2007
pigmenten en caseïne, papier op muur
locatie W 139 Amsterdam
Foto: Gert Jan van Rooij

Tekst: Iris Kensmil(New York december 2009)/redactie
www.iriskensmil.nl / galerie: www.dieten.eu
Zie ook over Wakaman: www.wakaman.info

Iris Kensmil: Als kind maakte ik tekeningen - 8