Iedereen masturbeert

Zomer 2010 Iedereen mastrubeert teaser

Mels van Driel, uroloog en seksuoloog verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, schreef  Met de hand, een culturele geschiedenis van de soloseks. Met de hand is een informatief, rijk maar ook vermakelijk boek over masturberen. Iedereen doet het, stelt Van Driel, maar er zijn wel verschillen tussen mannen en vrouwen. Hieronder gaat Van Driel in op dit onderwerp.

Hoe kwam u ertoe dit boek te schrijven?


Ik raakte beroepshalve (als uroloog met bijzondere interesse in seksuologie) steeds meer geïnteresseerd in het fenomeen masturbatie. Bovendien is het verzamelen van oude literatuur over seksualiteit al ruim dertig jaar een van mijn belangrijkste hobby’s. De directe aanleiding om dit boek te gaan schrijven was echter een lezing van astronaut Wubbo Ockels. Die vertelde in januari 2009 op de jaarvergadering van de Wetenschappelijke Vereniging voor Seksuele Disfuncties dat hij ‘het’ had gedaan in de ruimte. Dat was het enige: het. Hij noemde het beestje niet bij de naam. Er werd giechelig over gedaan, besmuikt op gereageerd. Ik vond dat tekenend: zelfs wetenschappers mijden woorden als masturbatie, zelfbevrediging of soloseks. Als je op internet gaat zoeken kom je de gekste synoniemen tegen. Ik moet zeggen dat ik daar ook wel erg om heb gelachen. Mensen zijn erg creatief als het gaat om het vergroten van de mystificatie rond masturbatie. Nu is zelfbevrediging bij uitstek iets wat je in je eentje doet, in alle privacy en uiterst intiem. Daar praat je niet over, tenzij je een puberende jongen bent. Het beeld is nog steeds dat je een beetje sneu bent als je erkent dat je regelmatig masturbeert, alsof je niet aan je trekken komt bij je partner, of erger nog: dat je veroordeeld bent tot jezelf omdat je niets beters kunt krijgen.  Werkelijk de grootst mogelijke onzin! Het is de meest voorkomende seksuele uiting van de mens. En toch schamen we ons ervoor.


Wat is het verschil bij vrouwen en mannen als het gaat om soloseks?

Er zijn niet zo verschrikkelijk veel verschillen. In de puberteit, als kinderen hun seksualiteit ontdekken, komt masturberen bij nagenoeg 100 procent van de jongens en bijna 90 procent van de meisjes voor. Uit Brits onderzoek kwam in 2008 naar voren dat 90 procent van de vrouwen tussen 18 en 30 jaar met enige regelmaat zichzelf bevredigt. Tweederde van hen zei het driemaal per week te doen. En daar houdt het niet mee op. Amerikaans onderzoek wijst uit dat van de vrouwen boven de 70 jaar nog altijd 20 procent het wel eens doet. Masturberen heeft ook zeker een functie. Bij mannen is het sowieso functioneel om het zaad vers te houden. Na drie tot vijf dagen wordt de beweeglijkheid van zaadcellen minder en is verversing noodzakelijk. Bij vrouwen is in strikt biologisch opzicht de functionaliteit wellicht niet zo groot als bij mannen, al zijn de gunstige effecten van de algehele ontspanning van het lichaam, de doorbloeding van huid en spieren, het op peil houden van de bloeddruk, het lekkere gevoel en het gratis ‘slaapmiddel’ niet te onderschatten. Voor veel vrouwen is masturbatie de enige manier om tot een orgasme te komen, al wil de seksindustrie ons graag anders doen geloven. De meeste vrouwen komen nu eenmaal niet door penetratie tot een orgasme. Vrouwen kunnen zichzelf ook veel beter laten klaarkomen dan mannen hen kunnen bevredigen. Die denken toch vaak nog dat de clitoris een soort knop is die een vrouw opwindt als je er een keer hard op drukt. Maar juist vrouwen hebben gêne als het gaat om praten over masturbatie. Dat komt waarschijnlijk omdat mannen veel meer vertrouwd zijn met hun geslacht: van jongs af aan hebben ze hun piemel dagelijks in de hand bij het plassen. Vrouwen moeten letterlijk zoeken naar het genot, verborgen tussen de benen. Slechts weinig vrouwen weten hoe ze er ‘van onder’ uitzien, met als gevolg dat ze hun schaamstreek – het woord alleen zegt al genoeg – beschouwen als iets vies en lelijks.

Waarom rust er een taboe op masturberen?


In zijn traktaat ‘Onania, or the Heinous Sin of Self Pollution’ – geïnspireerd op de Bijbelse figuur Onan, die gestraft werd omdat hij zijn zaad liever op de grond plengde dan de vrouw van zijn overleden broer te bezwangeren – beschreef John Marten het ‘onaneren’ als een nieuwe ziekte. Zijn geschrift vond gretig aftrek en verspreidde zich over heel Europa. Medici en vooruitstrevende filosofen als Kant en Rousseau namen zijn visie over. Masturbatie paste ten tijde van de Verlichting niet in het nieuwe beeld van de mens als rationeel, sociaal wezen dat zijn eigen verlangens en lusten volledig onder controle moest houden. Zelfbevrediging ontsproot uit de fantasie, had geen enkele relatie met de realiteit en maakte je gevoelig voor verslaving.
De ideeën van Marten werden opgepikt door Samuel Tissot, een gerespecteerde arts uit Zwitserland, die masturbatie als een heuse misdaad beschouwde. Aambeien, obstipatie, epilepsie, tuberculose, verlammingen en misvormde kinderen konden er, volgens hem, de gevolgen van zijn. Een van zijn remedies bestond in het doorsnijden van de zenuwen van de eikel. Zijn academisch proefschrift over de aandoeningen die je door te masturberen kon oplopen, verscheen medio 18de eeuw en werd een bestseller – de laatste druk werd in 1905 gepubliceerd. Hij beschreef onder andere hoe bij een onanist de hersenen zo erg konden opdrogen dat je ze in de hersenpan kon horen rammelen. Dat kwam volgens hem omdat een orgasme dat door masturbatie wordt opgewekt, via fantasie tot stand komt en aldus tot oververhitting in de hersenen leidt. Marten en Tissot hebben de anti-masturbatiebeweging op gang gebracht. Hun volgelingen maakten de lijst van kwalen, verschijnselen en klachten die door masturbatie werden veroorzaakt nog wat langer; scheelzien, uitgezette pupillen, incontinentie, wratten op de handen, impotentie, erectiestoornissen, vaginisme, blindheid en doofheid zijn er maar enkele van. Er werden tientallen boeken gepubliceerd die geheel of gedeeltelijk aan zelfbevrediging waren gewijd. Aanvankelijk had godsdienst er niets mee te maken. De Kerk is hoogstens mee op de trein gesprongen. Volgens Verlichtingsfilosofen betekende masturbatie dat je geen controle had over je eigen lichaam en je fantasieën. Dat is waarom masturbatie nog altijd een taboe is, denk ik. En men wil dat helemaal niet opgelost zien. Er is in Nederland in 2003 een NIPO-onderzoek gedaan naar seksuele taboes. Masturbatie stond onbetwist op nummer 1. Slechts acht procent van de vrouwen en zestien procent van de mannen vonden dat het taboe op masturbatie moest worden opgeheven.


Tegenwoordig worden er overal hulpmiddelen (vibrators etc.) aangeboden voor gebruik bij seks. Hoe kijkt u hier tegen aan?


Over het algemeen ligt masturbatie moeilijk binnen een relatie. Er zullen best wel koppels zijn bij wie het open en bloot kan en zelfs als een verrijking van het seksleven wordt beschouwd. Maar veel paren hebben het er nog altijd moeilijk mee om erover te praten en zeker om in elkaars aanwezigheid te masturberen. Soloseks wordt vaak als een bedreiging ervaren, zo van: ‘Heb je niet genoeg aan mij?’ Vibrators en dildo’s zijn niet erg geliefd bij heteroseksuele mannen. Menig man zal zich inderdaad afvragen of ze dan niet goed genoeg zijn in bed. Uit onderzoek blijkt echter dat het gebruik van een vibrator een positieve invloed heeft op de frequentie van seks met de partner. Wat dat betreft, is het dus angst om niks. Die angst werd al weer langer geleden, vooral door Sigmund Freud, aangewakkerd. Voordien was men ervan overtuigd dat de clitoris het lustorgaan was en dat de rol van de vagina verwaarloosbaar was. Maar Freud beweerde dat het clitorale orgasme infantiel was en het vaginale orgasme volwassen. Dat laatste kon je nu eenmaal alleen maar bereiken door een penis. Het werd als een bedreiging voor de man beschouwd dat je als vrouw kon klaarkomen zonder dat er een fallus aan te pas kwam. En mannen hebben vermoedelijk nog altijd dezelfde angst die Freud in zijn theorieën heeft geïncorporeerd. Zo liet een vrouwelijke kennis van me niet zo lang geleden weten: Als mijn man zo goed kon neuken als hij kan lullen, dan zat ik nu niet weer de batterijen van mijn vibrator bij te vullen....
Ik ben nu 56 en herinner me dat ik als kind postordergidsen zag waarin op de laatste pagina een advertentie stond voor een witte ‘massagestaaf’. Nou, het zou niet in me opgekomen zijn dat het in feite een vibrator was. En dat gold voor heel wat jongens en mannen in die tijd, denk ik.
Enkele jaren geleden ontstond er nog een relletje over een advertentie voor een vibrator in een moederdagfolder van een Nederlandse winkelketen. Er was een hele pagina ingeruimd voor een breed assortiment seksspeeltjes, zoals ‘siliconen vaginale liefdeskogels’, gekleurde en geparfumeerde condooms en een ‘fluisterstille, innovatieve’ stimulator. Heel wat consumenten waren boos omdat in het reclameblaadje, dat bij vijf miljoen huishoudens werd bezorgd, de suggestie werd gewekt dat het heel gewoon is als kinderen hun moeder met een vibrator verblijden.


Welke invloed heeft besneden zijn van vrouwen op het hebben van soloseks?


Over masturbatie door besneden vrouwen zijn zeer weinig gegevens bekend. Alleen bij de meest uitgebreide vorm van besnijdenis bij een meisje wordt de clitoris voor een groot deel verwijderd. Dit wordt infibulatie genoemd. Vijftien procent van alle vrouwenbesnijdenissen in Afrika gebeurt op die manier.(Bij de man zou men dan van een gedeeltelijke penisamputatie spreken.) Ook de kleine en grote schaamlippen worden grotendeels verwijderd. Daarna worden de restanten van de grote schaamlippen aan elkaar genaaid. Er resteert dan een kleine opening voor de menstruatie en het urineren. Masturbatie is onmogelijk geworden, althans dat zou men denken. In de wetenschappelijke literatuur zijn er echter berichten dat zeker na defibulatie, het weer openen van de toegang naar de vagina, radicaal besneden vrouwen toch tot orgasme kunnen komen, maar dan vooral vaginaal.

U heeft  ook gekeken naar wat schrijvers, theologen, classici etc gezegd hebben over masturbatie. Zag u daarin een verschil tussen mannen en vrouwen?

Er zijn maar weinig schrijfsters en dichteressen die over masturbatie hebben geschreven. Het zijn in hoofdzaak mannen. Vrouwen zijn minder expliciet. Een mooi gedicht vind ik het onderstaande van Veronique van Dijk, in 1990 in het tijdschrift Parmentier gepubliceerd:

De dag begint, de zon schijnt door de ruiten
Ik voel me slaperig, wat loom en zwaar
Ik rek me uit, er kraken beddenveren
Nog één moment: ik kom eerst even klaar

Ik hoor de krantenjongen buiten fluiten
Het tuinhek piept: de ochtendkrant is daar
Ik moet me zo toch echt gaan toiletteren
Nog één moment: ik kom eerst even klaar

De hond staat bij de deur en wil naar buiten
Hij jankt en piept en krabt en maakt misbaar
`Ik kom er aan`, roep ik, en: `Krijg de klere
Nog één moment: ik kom eerst even klaar`

Ik ben nu werk’lijk bijna niet te stuiten
Het vrolijk morgenlicht dat ik ervaar
Lijkt mij alleen maar meer te stimuleren
Nog één moment: ik kom eerst even klaar



Wat maakt soloseks soms prettiger dan duoseks?


Joost Zwagerman noemde in een van zijn werken Huize Masturbatia een ‘kuuroord zonder wachtlijst’. Zijn Amerikaanse collega Truman Capote vond het interessante aan masturbatie dat hij zichzelf er niet voor hoefde opsmukken en een populaire Amerikaanse professor zei vijftig jaar geleden al tegen zijn studenten dat de zelfbevrediging veel voordelen biedt: ‘Het spaart tijd en geld, nogal wat onplezierige relaties en verplichtingen worden ermee vermeden, niemand wordt er ongelukkig van, en er bestaat geen risico op besmettelijke ziekten.’ De bekende filmregisseur Woody Allen sloeg de spijker op de kop toen hij ooit zei: ‘Geen kwaad woord over masturbatie, het is seks met iemand van wie ik houd!’ Koot & Bie, tot slot, zeiden: ‘Je komt altijd lekker precies gelijk klaar!‘ Dit alles geldt voor zowel man als vrouw!

Tekst: Mels van Driel en redactie
Beeld 1: Flori Bets

Iedereen mastrubeert (2)