Gesprek tussen Marian Jones en Coos de Savornin Lohman over Sonny Boy van Annejet van der Zijl

sonnyboyteaser

Sonny Boy, de roman, is verfilmd. Marian Jones en Coos de Savornin Lohman werken samen in het onderwijs en begonnen ruim tien jaar geleden met vier collega’s een gemengde leesclub. De persoon bij wie de club samenkomt, bepaalt het boek voor de volgende ontmoeting. Deze leesclub kiest zowel voor klassiekers als moderne literatuur en zo las de club de roman Sonny Boy.

Samenvatting van Sonny Boy


Rika van der Lans, die na veel weerstand van de familie getrouwd is met Willem Hagenaar, is gelukkig in haar huwelijk tot ze met man en kinderen gaat wonen in een zeer protestant Zuid Hollands dorp. Rika valt er uit de toon en vlucht uiteindelijk naar Den Haag. Via haar nicht die een zwarte man heeft, komt de Surinaamse Waldemar in huis. Ondanks het grote leeftijdsverschil ontstaat er een romance tussen Rika en Waldemar. Wanneer Rika zwanger blijkt te zijn van Sonny Boy, worden haar kinderen uit haar huwelijk met Willem Hagenaar haar ontnomen door de vader. Rika blijft alles doen om ze te blijven zien. Met haar nieuwe partner begint ze intussen een pension in Scheveningen. Dat loopt goed tot de oorlog roet in het eten gooit. Ondanks hun eigen problemen trekken Rika en Waldemar zich het lot van de joden aan en ze raken betrokken bij het verzet. Na verraad worden ze opgepakt en hun zoon Sonny Boy zal na de oorlog als wees achterblijven.

Gesprek tussen Marian Jones en Coos de Savornin Lohman


1. Wat vond je van de keuze van jullie leesclub voor de roman Sonny Boy?

Marian:
Het onderwerp sprak mij aan. Tegenwoordig is een gemengde relatie heel gewoon, maar begin twintigste eeuw wat dit nogal uitzonderlijk. De roman raakt aan twee van de zwartste hoofdstukken van de Nederlandse geschiedenis, namelijk de slavenhandel en de jodenvervolging.

Coos: Voor mij gold hetzelfde. Het onderwerp sprak mij zeker ook aan.


2. Kende je al ander werk van de schrijfster?


Marian: Ja, ik kende de biografieën die ze geschreven had over Prins Bernard en Annie M.G. Smidt.

Coos: Ik kende alleen de biografie over Prins Bernard. Mijn man zegt Annejet van der Zijl te kennen uit een fietswinkel op de Nieuwmarkt in Amsterdam.



3. De laatste jaren verschijnen er nogal wat titels over de oorlog. In hoeverre
is Sonny Boy daar een aanvulling op?



Marian: In de zin dat het de oorlog bekijkt vanuit het perspectief van twee gewone en in zekere zin onbekende burgers. Rika en Waldema deden iets bijzonders namelijk onderduikers helpen, maar dat wordt niet als iets heldhaftigs gebracht. Je krijgt de indruk dat ze geen idee van hadden hoe gevaarlijk hun handelswijze was.

Coos:
Sonny Boy is zeker geen geschiedenisboek maar vertelt wel veel over de oorlog, gezien vanuit een gewone familie. Dat is een minder voorkomend perspectief en dat maakt het boek interessant, omdat allerlei
sonnyboy2
praktische, maar niet zo bekende zaken uit de doeken worden gedaan. Als je het boek moet geloven waren de eerste vier jaar van de oorlog niet heel zwaar, zelfs niet voor stadsmensen. Je vond meestal wel een manier om te overleven. Een voorbeeld van die andere belichting van de dagelijkse gang van zaken in de oorlog is dat je geld kreeg voor het onderbrengen van onderduikers. Ik wist dat niet. Je zou denken dat het ‘nemen’ van onderduikers een weloverwogen beslissing was. Je riskeerde heel veel, ook voor de rest van de familie. Dat is wat je tenminste altijd leest in geschiedenisboeken. Maar vanuit het perspectief van het gezin in dit boek komt dit beeld helemaal niet naar voren. Het opnemen van onderduikers wordt beschreven als een soort logische overgang in het leven van de personages. Ze hadden vroeger immers ook een pension? Ze waren gewend voor mensen te zorgen. Het kwam op hun pad en ze besloten het gewoon te doen.


4. Her en der werd teleurgesteld gereageerd op het boek door de titel. Die suggereert een verhaal over een jongen, maar dat blijkt niet het geval te zijn. De focus ligt niet op Sonny Boy, de zoon, maar op zijn moeder. Hadden jullie daar ook moeite mee?


Marian: Het boek begint met de tekst van het lied Sonny Boy. Sonny Boy is het stralende middelpunt waar alles om draait en alles zinvol maakt. Het is dan heel apart dat haar Sonny Boy in het boek niet uit de verf komt. Het gaat uiteindelijk om Rika. Maar Sonny Boy klinkt interessanter als titel dan Rika van der Lans. 



Coos: Het boek vond ik in de plaatselijke bibliotheek bij ‘culturele verschillen’ en bij de Centrale Bibliotheek Amsterdam stond het, geloof ik, tussen ‘cultuur en reisboeken’. Tja, waar gaat het boek over? Het is mijns inziens een boek met twee thema´s. Ten eerste dat van de moeder en de beperkingen die vrouwen opgelegd kregen in die tijd. Rika was al een uitzonderlijk type omdat ze haar koffer pakte en haar man met vier kinderen achterliet. Vervolgens kreeg ze een relatie met een veel jongere Surinamer en werd ze zwanger, nog voor ze met hem getrouwd was. En dat op haar 47ste!
Het tweede thema van het boek is de oorlog. Het gaat erom hoe deze ‘gewone’ mensen zich er deels goed doorheen sloegen. Sonny Boy, de zoon, kun je wel zien als de rode draad, hij lijmt de twee verhaallijnen aan elkaar vast en is voor Rika en Waldemar hun verbintenis, geluk en hoop. Maar over deze jongen zelf gaat het boek niet echt. Het gaat meer over hoe de moeder hem ziet.


5. Wat is jouw mening over het boek?


Marian:
Het boek geeft een sfeervol beeld van Nederland en Suriname in de eerste helft van de twintigste eeuw. De titel riep wel een andere verwachting bij mij op. Het boek begint ook met het lied ‘Sonny Boy’. De strekking van het lied is overduidelijk maar het gevoel vind ik niet zo sterk terug in het verhaal.


Coos:
Het rare is dat ik de hele tijd het gevoel had een kinderboek te lezen. Dat ligt aan de schrijfstijl. Ik vond het wat ‘opsommerig’ en dan vooral het deel voor de oorlog. Dat zit vol met opgeblazen feitjes. Ik dacht bij dat stuk de hele tijd: Waar gaat dit boek nu eigenlijk over ?
Het deel over de oorlog, en dan met name het laatste deel over de concentratiekampen, vond ik erg goed. Dat wordt bekeken vanuit de mensen die er zelf in zaten. Hun meevallers en tegenvallers worden er indrukwekkend in beschreven.


5. Kijk je uit naar de film?

Marian:
Ik ben niet echt weg van verfilmingen van boeken. Ik zal er zeer waarschijnlijk wel naar gaan kijken met mijn leesclub omdat we het boek hebben gelezen.

Coos:
Ik ga zeker naar de film want dan heb ik weer een avondje uit met het leesclubje! Hahahaha…
De beelden van de Surinamerivier, de kilheid van Nederland, de reacties van de Nederlanders op een ‘zwarte’, de oorlog, het drama in de Oostzee…, daar kun je vast indrukwekkende beelden van maken!

Tekst: Marian Jones, Coos de Savornin Lohman en redactie