Literatuur Uitgelicht Winter 2009/2010

Literatuur Uitgelicht Winter 2009-2010

Herta Müller, Ademschommel. De Geus, Breda, 2009. 310 blz.
ISBN 978 90 445 1626 5

De gekroonde koningin van de literatuur, dat is Herta Müller die de Nobelprijs voor de literatuur 2009 heeft gekregen. Müller, Duits – Roemeens, opgegroeid onder de terreur van de Securitate, de staatsveiligheidsdienst, in Roemenië, heeft als thema de dictatuur.
Ademschommel is eigenlijk een roman van Müller en Oskar Pastior een gedeporteerde uit haar dorp die haar de verhalen heeft verteld waaruit weer deze roman is geboren. Het boek is een indringend poëtisch portret geworden dat je af en toe de adem ontneemt.

Sinds mijn terugkeer heeft elk gevoel iedere dag zijn eigen honger en maakt het aanspraak op een beantwoording die ik niet te bieden heb. Aan mij mag niemand zich meer vastklampen. Ik heb van de honger geleerd en ben uit deemoed onbereikbaar, niet uit trots.(blz. 255).



Carolina Trujillo, de terugkeer van Lupe García, Meulenhoff, 2009, 331 blz.
ISBN 978 290 8349 2

Trujillo´s tweede roman verraadt niet alleen thematisch maar ook in de mooie filmische stijl de opleiding van de schrijfster. Trujillo (Montevideo 1970) studeerde af aan de Filmacademie van Amsterdam.
In haar tweede roman Lupe García vertelt Trujillo het verhaal van de in Nederland wonende Lupe die voor het maken van een documentaire terugkeert naar haar geboorteland, het land waar haar ouders in het verleden strijd hebben gevoerd tegen de rechtse dictatuur. Dat deze onderneming niet conflictloos verloopt, is te verwachten.Terecht werd Trujillo voor deze ontroerende maar ook dappere roman genomineerd voor de Ako literatuurprijs.

Ze hadden niet kunnen beslissen wat ze met het Konijn moesten doen. Doden leek makkelijker dan het was. De discussies over hoe het moest gebeuren en hoe je zo’n daad opeiste, waren eindeloos geweest. Ze hadden zijn huis moeten verlaten, want zijn kinderen kwamen weer op bezoek. Je moest toch duidelijk maken waarom je zoiets deed, vond Lupe. (blz. 238).



Simone Lenaerts, Spinnenverdriet, De Geus, 2009. 254 blz.
ISBN 978 90 445 1498 8

Lenaerts, winnares van de Vlaamse Debuutprijs 2009, schreef met haar tweede roman een boek dat je al na de eerste bladzijde niet meer loslaat. De roman is gebaseerd op een waargebeurde geschiedenis van een vrouw die door haar echtgenoot zo getergd werd dat ze hem in koelen bloede vermoordt.
In de roman die ze van dit gegeven maakte, Spinnenverdriet, gaat het om Odette, Nelly en Linda, drie vrouwen die elkaar kunnen uit hun jeugd. Nelly en Odette wonen samen in een appartement aan de Belgische kust. Linda die de twee vrouwen al jaren niet meer gezien heeft, komt op bezoek en het verleden wordt daarmee opgerakeld.

Odette begroette Linda met een stormachtige omhelzing, die Linda uit beleefdheid onderging, maar waar ze zich liever aan had onttrokken. Daarna legde Odette haar handen op Linda’s schouders en keek haar met gestrekte armen oprecht ontroerd aan, alsof ze niet geloofde dat Linda echt voor haar stond in het halletje met de zwart-grijsgespikkelde vloertegels. (blz. 13).



Tjitske Jansen, Koerikoeloem, Podium, 2007. 54 blz.
ISBN 978 90 5759 360 4

Een prijs ontvangen, zoals Jansen dat kort geleden mocht met de Anna Bijns Prijs 2009, een tweejaarlijkse prijs voor vrouwelijke auteurs, is altijd goed om weer wat aandacht te genereren voor een werk. In dit geval is het niet meer dan terecht. Of Jansen poëzie schrijft, is een vraag waar wel eens over wordt gediscussieerd. Maar of je haar stukjes nou poëzie noemt of ultrakorte prozafragmenten, het doet er niet toe: Jansen is in staat om op elke bladzijde weer je aandacht vast te houden.

Er was het gezin met de rode bessen, merels, kippen en twee
Pruimenbomen, bij wie ik nu, vier gezinnen later, weer woonde.

Er was mijn pleegmoeder die zei: ‘Doe jij nou ook eens wat!’ Ik ging
Koffiezetten. Vlak daarna kwam mijn pleegvader binnen.
‘Dat komt goed uit,’ riep ik.’Ik ben net koffie voor je aan het zetten!’ (blz. 41).



Charlotte Mutsaers ‘Paraat met pen en penseel’, De Bezige Bij, Amsterdam 2009.
159 blz
ISBN 978 90 234 4128 1

Een mooier moment voor dit schrijversprentenboek was er niet: kort na verschijnen werd bekend dat Mutsaers de P.C. Hootfprijs 2010 krijgt. Mutsaers is de eerste vrouw na Hella Haasse (1983).
Op 31 oktober 2009 vond in Oostende de opening plaats van de overzichtstentoonstelling ‘Aangespoeld met pen en penseel’ gewijd aan het literaire en beeldende oeuvre van Charlotte Mutsaers. Voor deze tentoonstelling zijn in samenwerking met het Letterkundig Museum van Den Haag behalve haar schilderijen en grafiek, curiosa, manuscripten, foto’s, brieven en andere documenten bijeengebracht. Bij deze tentoonstelling verscheen het prachtig vormgeven schrijversprentenboek ‘Paraat met pen en penseel’ .
De tentoonstelling zal in het voorjaar 2010 doorreizen naar het vernieuwde Letterkundig Museum in Den Haag.

Tekst: redactie