Een betere toekomst
There is no such thing as cannot, there is just try (citaat uit Leaving Mandela Park)
In de caleidoscopische documentaire Leaving Mandela Park van Saskia Vredeveld (1959) staan de dromen van vijf kinderen, woonachtig in de townships van Kaapstad, centraal. Kinderen die hun enorme drive om te ontsnappen uit hun grauwe werkelijkheid omzetten in dans, zang, muziek en theater. Voor de filmmaakster is deze nieuwste productie een van meerdere documentaires over Zuid-Afrika, haar geboorteland.
Saskia Vredeveld kwam in 1974 vanuit Zuid-Afrika naar Nederland. Na een studie theologie, doorliep ze de Amsterdamse Filmacademie. De problematiek van Zuid-Afrika is al jaren een belangrijk thema in haar films.
Saskia: ‘Ik wil vooral de keerzijde laten zien. Zaken die niet zo voor de hand liggen en minder vaak in de media worden belicht. Tegelijkertijd zijn de films over Zuid-Afrika een vorm van zelfreflectie, een zoektocht naar mijn eigen achtergrond. In Nederland bekeek ik mijn zorgeloze en gelukkige jeugd ineens met andere ogen en ben ik me bijvoorbeeld gaan afvragen in hoeverre apartheid ook in mij zat. In mijn eerste documentaire Heimwee naar Zuid-Afrika (1988) onderzocht ik bijvoorbeeld wat het betekent om op te groeien tijdens apartheid. Terwijl Hartzeerland (1992) en Over de Grens (1999) meer ontdekkingstochten waren naar het land waar ik vandaan kwam.
De laatste tijd richt ik me meer op de ontwikkelingen in het nieuwe Zuid-Afrika. Zo toont mijn vorige documentaire Arme Blanken (2009) de wereld van de armoede onder blanke Zuid-Afrikanen en in mijn volgende film spelen zwarte rijke Zuid-Afrikanen de hoofdrol.’
Hoop
Leaving Mandela Park is grotendeels in de townships van Kaapstad opgenomen. Wijken waar Saskia in haar jeugd nooit kwam. ‘Het was de eerste paar keer best spannend om een township te bezoeken. Je weet dat het er niet veilig is en dat je goed moet uitkijken. Tijdens de voorbereidingen zijn mijn researchers een aantal keer beroofd. En Kaapstad staat tenslotte niet voor niets bekend als murder capital.’
Voor deze documentaire zocht Saskia kinderen met sterke persoonlijkheden. Jongeren die er zelf alles aan doen om uit de armoede te komen. Vredeveld: ‘De postapartheidgeneratie, waar deze kinderen deel van uitmaken, heeft minder last van de bagage uit het verleden en onderneemt vaker stappen om hun toekomst te verbeteren. Desondanks was het een tijdrovende klus om deze kinderen te vinden. Maar volgens mij heb ik vijf bijzondere kinderen geportretteerd die door middel van veerkracht en levenslust een manier hebben gevonden om te vluchten uit hun grimmige omgeving en hun dromen om te zetten in iets positiefs. Hun dromen staan overigens niet op zichzelf en vormen een metafoor voor de hoopvolle toekomst van een generatie die zichzelf uit een moeras van armoede en geweld probeert te trekken.’
Levensles
Op de aftiteling is te lezen dat de film is opgedragen aan M. Bij navraag blijkt dit om de 17-jarige zoon van de filmmaakster te gaan. ‘We hebben samen zes maanden in Zuid Afrika gewoond waar hij een leerachterstand heeft opgelopen. Hoewel hij in Zuid-Afrika over was naar het volgende jaar, moest hij bij terugkomst in Nederland het schooljaar overdoen. Daar voel ik me wel een beetje schuldig over.Ik heb deze film aan hem opgedragen als een soort van wijze levensles. Ik wil hem laten weten dat niet alles vanzelfsprekend is en dat je soms moeite moet doen om je situatie te verbeteren. Vooralsnog vindt hij mijn films vooral ‘saai’, waarschijnlijk omdat de onderwerpen in mijn films jongeren over het
Tekst: Wendy Danser
Beeld Vredeveld: Kees Tabak
Leaving Mandela Park is vanaf half april te zien zijn in diverse bioscopen.
10 april in Rialto te Amsterdam
Zie verder: http://www.biosagenda.nl/ voor data en locaties en http://www.peacefieldfilms.com/ voor meer informatie over Saskia’s films.
