Alice Brasser: Ik schijn verhalen te vertellen
Alice Brasser schildert en tekent al haar hele leven. Ze volgde de Amsterdamse Academie voor Beeldende Vorming. De afgelopen tijd is de aandacht voor haar werk enorm toegenomen. Kort geleden won ze bij Saatchi Gallery een ronde van de Showdown (online wedstrijd). Haar schilderij The Carpet (afb. 1) hangt momenteel in de Saatchi Gallery.
Wat is je laatste werk en hoe ben je ertoe gekomen?
Dat is The Wedding (afb. 2). Het is een terugkerend motief: het witte paard. Jaren geleden kwam het ook al voor op een paar schilderijen. Het paard komt uit de film Novecento van Bertolucci. Een prachtige scène waarin de bruid een paard cadeau krijgt dat binnengeleid wordt in de huiskamer vol gasten. Ik wilde een soort wit schilderij maken. Ik ben de film gaan huren om deze specifieke scène nog eens te bekijken die toch weer heel anders bleek te zijn dan in mijn herinnering. In een serie tekeningen heb ik de scène omgevormd tot hij bevredigend was.
Het schilderij vond ik niet goed, totdat ik besloot er met wit overheen te tekenen. Vraag me niet waar deze ingreep vandaan kwam. Ik ben ergens begonnen met die witte lijnen en was nieuwsgierig hoe het er uit zou zien als alles zo’n behandeling kreeg. Het had ook verkeerd kunnen uitpakken. Nu heeft het iets van een gravure of houtsnede.
Wat zijn je thema’s en wat voor soort materiaal gebruik je?
Wat de thema’s betreft: dat is een makkelijke vraag, maar een moeilijk antwoord. Ik ben geneigd te zeggen dat het om verf gaat. Maar het onderwerp is natuurlijk niet ‘verf’, alhoewel ik wel denk en kijk vanuit verf. Het schilderij heeft een onderwerp nodig. Het is niet zo dat er eerst een thema wordt bedacht, dat vervolgens wordt uitgewerkt in beeld. Het gaat meer om beelden die zich opdringen en blijven hangen of steeds terugkeren. Deze beelden komen overal vandaan. Van buiten, uit de krant (een foto of een stukje tekst), een boek, een film, noem maar op.
Als ik terugkijk op mijn werk van de afgelopen jaren zou je kunnen zeggen dat ik een voorkeur heb voor mensen in onduidelijke situaties, vaak in ’de natuur’. Of voor hangende mensen, dwz in een situatie waarin ze niets doen, schijnbaar nietsdoen of wachten. Is dit mijn thema?
Ik werk voornamelijk in olieverf en maak veel gebruik van de traagheid van dat materiaal. Olieverf droogt langzaam doorgaans, waardoor je nat in nat kunt werken. Daar maak ik veel gebruik van.
Als ik buiten werk gebruik ik om praktische redenen (de verf droogt buiten snel) altijd acrylverf. Minstens een keer per jaar ga ik een week buiten schilderen met een paar vrienden. Dit jaar zijn we in Andalusië geweest. Het zijn bijzondere weken die nog het meest weg hebben van survival tochten. Veel schilderijen die in het atelier ontstaan vinden hun oorsprong in deze schildertochten.
Hoe kom je tot je thema of schilderij?
Een schilderij start meestal met een beeld of sfeer in mijn hoofd. Zoals gezegd kan dat beeld overal vandaan komen. Dit is echter geen duidelijk plaatje. Als het dat wel was hoefde ik het niet meer te maken. Misschien kan ik dit het beste toelichten aan de hand van een voorbeeld. Het beeld is een immens bloemenveld, het is hoogzomer. Zo’n veld waar het gras heel hoog staat. Het zindert. Toch is het geen geruststellend veld.
Ik ga op zoek naar plaatjes van bloemenvelden, bijvoorbeeld op internet. Deze plaatjes voldoen niet aan mijn veld, ze zijn te dagelijks. De horizon is te laag, de zon te fel, de bloemen te klein of te groot. Kortom, het blijven gewoon plaatjes. Ik vind niet wat ik zoek maar het helpt me wel om mijn eigen veld te maken. Ik verdraai de werkelijkheid om het gevoel te scheppen wat ik zoek bij dat veld. Ik verander de kleuren, pers de ruimte samen of maak gebruik van de omkering: dat wat licht is wordt donker en andersom. Alles is toegestaan om te komen tot dat ene beeld.
(The Field, afb. 3)
Wanneer begon je te tekenen?
Ik geloof dat ik van jongs af aan getekend heb. Laatst sprak ik een klasgenoot van de lagere school en die vertelde mij dat ik in haar poëziealbum van toen nogal opvallende plaatjes had gemaakt. Ik was dat zelf helemaal vergeten maar toen herinnerde ik me weer dat ik daar inderdaad altijd veel werk van maakte. Bij nader inzien denk ik dat niet alle vriendinnetjes van toen die creatieve uitspattingen hebben gewaardeerd. Het was toch eigenlijk de bedoeling dat je naast het versje een mooi glitterplaatje plakte….
Ik weet ook nog dat ik bij mijn toelating op de Academie - waar je een selectie uit gemaakt werk moest tonen - o.a. twee ‘schilderijen’ van de kleuterschool had meegenomen: een steigerend circuspaard en een leeuw. Dit zorgde voor grote hilariteit tijdens het gesprek met de commissie.
Je bent een figuratieve schilder. Is dit een bewuste keuze?
Nee, ik denk niet zo in figuratief en abstract. Een schilder doet wat hij of zij doet. Er zijn voor mij heel weinig schilders of schilderijen echt abstract. Ja, het zwarte vierkant van Malevich en het geometrische werk van Mondriaan, dat vind ik abstract. Bij de schilderijen van Rothko begin ik te twijfelen. Echt figuratief zou ik ze niet noemen maar abstract zijn ze voor mij ook niet. Het is een kwestie van woorden en hun definities, wat is figuratief? Alles wat niet abstract is? Ik ben daar helemaal niet mee bezig.
Je werk heeft een sterk ‘filmisch aspect. Hoe is dat zo gekomen?
Ik schijn verhalen te vertellen. Ten minste, zo wordt mijn werk vaak omschreven. Ik kan niet zeggen dat dit niet zo is, alleen weet ik zelf ook niet hoe ze aflopen…. Ik ben gefascineerd door beelden en hoe ze zijn samengesteld. Goede filmmakers schilderen eigenlijk ook met beelden. Dan zit er in een enkel beeld een enorme gelaagdheid. Soms is de grens heel dun tussen deze disciplines.
Het mooie van schilderen is dat je de wereld naar je hand kan zetten. Ik bedoel dat het gras niet groen hoeft te zijn, het gevoel van ruimte niet afhankelijk is van de regels van de perspectief, proporties naar eigen believen kunnen worden ingevuld, etc. Het is misschien het best te vergelijken met droombeelden. Het heeft alles met de werkelijkheid te maken en toch ook weer niet, omdat er meerdere beelden door elkaar lopen of omdat de wereld niet scherp is.
Dit proces van beelden filteren, beelden samenvoegen, omkeren, zoeken, is voor mij schilderen.
(The park, afb. 4
(Survivor, afb. 5)
Hoe ziet je oeuvre er tot nog toe uit en heb je een duidelijke omslag gekend in je werk?
Ik weet niet hoe mijn oeuvre eruit ziet, dat kan je het best aan iemand anders vragen. Ik zit er midden in, ik zie verbanden die een ander misschien niet ziet. Een omslag zou ik niet meteen zeggen. Er zijn misschien wel een paar sleutelwerken aan te wijzen. Zoals Untitled # 1, 125 x 135 cm, uit 2006 (afb. 6) en Drukke nacht, 50 x 50 cm, uit 2008 (afb. 7). De eerste vanwege een nieuwe manier om mensen weer te geven zonder dat ze te uitgesproken worden, een bepaald typetje worden. Verder was de gelaagdheid van meerdere beelden door elkaar nieuw voor mij.
Wat zijn je plannen op kunstgebied in de nabije toekomst?
Samen met Bethany de Forest een tentoonstelling maken. Waar, wanneer en hoe weten we nog niet precies. Betahany maakt settings, maquettes, een soort imaginaire ‘landschappen’ die ze fotografeert met een pinhole camera*. Ik denk dat ons werk elkaar goed aanvult en dat het een hele bijzondere tentoonstelling kan worden.
En voor de rest schilder ik gewoon door en hoop nu eindelijk eens een vaste galerie te vinden.
Tekst: Alice Brasser en redactie
Beeld: Marjolein Loppies
* Over Pinhole
De maquettes (vaak niet groter dan een flinke doos) worden vastgelegd door middel van Pinhole Fotografie. Om een Pinhole-foto te maken, heb je een Pinhole-camera nodig. Dit is een camera zonder lens, maar met slechts een klein gaatje om het licht binnen te laten. Een 'echte' fotocamera is dus niet nodig voor Pinhole-fotografie. Heel veel voorwerpen kunnen worden omgetoverd tot een camera; dozen en blikken zijn uitermate geschikt. Bethany's eerste camera was een luciferdoosje waarmee ze zwart-wit afbeeldingen maakte van een heel kleine maquette; zie de thumbs hieronder. De 'camera' diende dus ook heel klein te zijn (het Glazen Huisje).
Voor de gehele tekst zie www.pinhole.nl
